Skip to main content

९६ कुळी मराठा


मराठय़ांचेप्राचीनत्व ९६ कुळी म्हणजे काय आहे?

९६ कुळी मराठय़ांनी आपापले देवक, कूळ आणि गोत्र जाणून घ्यावे, यासाठी माहिती येथे देत आहोत.

  • गोत्र – आपला मूळ पुरुष म्हणजेच गोत्र. यांची संख्या ८ आहे. विश्वामित्र, जमदग्नी, भारद्वाज, गौतम, अत्रि, वशिष्ट, कश्यप आणि अगस्ती.
  • देवक – ज्याच्या मुळाशी आपली कुलदेवता वास करतेतेदेवक असते. वृक्ष, पर्ण, फूल, वेल, साळुंकी किंवा मोराचेपिस, शस्त्र, इत्यादी.
  •  वंश – क्षात्र समाजात दोन वंश आहेत.
१. सोमवंश २. सूर्यवंश. यापैकी ज्या कुळांनी एकत्रित येऊन आपला समूह निर्माण केला, ती कुळे ९६ आहेत. या ९६ कुळानुसार त्याची विभागणी झाली आहे.

मराठा या शब्दाचेसंस्कृत रूप महाराष्ट्र आहे, अर्थात ज्यांचे राष्ट्र मोठे आहे ते मराठे.

मरहट्टा, महारठ्ठा, महारथ, महारथी म्हणजे मराठा ऊर्फ राष्ट्रपती या संज्ञा प्राचीनकाळी अत्यंत शौर्यशाली रणधुरंधर क्षत्रिय राजबिंडय़ा पुरुषांनाच लावीत असत. याला आधार रघुवंशाच्या ६व्या सर्गामधील पुढील श्लोक आहे –

एको दस सहस्रणि यो धयेद्यस्तुधान्वि नाम। शस्त्रशास्त्रप्रवीणश्च स वै प्रोक्तो महारथ:। अमितान्योधयेद्यस्तुसंप्रोक्तोऽतिरथस्तुस:।

रथस्त्वेकेन योद्धा स्यात्तन्न्यूनोऽर्धरथ: स्मृत:।

भावार्थ – शस्त्रशास्त्रात म्हणजे रणविद्येत प्रवीण होऊन जो एकटा क्षत्रिय दहा हजार योद्धय़ांबरोबर लढू शकतो, त्या रणधुरंधरासच मरहट मराठा म्हणतात. ख्रिस्ती सनापूर्वी सातव्या शतकात क्षत्रिय दक्षिणेत आले. विंध्य पर्वताच्या दक्षिणेकडील देशासंबंधाने पाणिनीच्याही पूर्वी कात्यायनाने आपल्या वार्तिकांत उल्लेख केला आहे. हा या बाबीस सबळ पुरावा होय.

श्री वाल्मीकी रामायण –

अयोध्याकांड, सर्ग ५१ श्लोक ६ यात दशरथाला महाराष्ट्रे(महारठ्ठे) विवर्धन असे म्हटलेआहे. तसेच इसवी सनापूर्वी ६व्या शतकात जैन लोकांच्या कृतांग सूत्र या भद्रबाहूने लिहिलेल्या ग्रंथात महाराष्ट्र शब्द आढळतो. या ग्रंथाच्या आधाराने दुस-या शामाचार्यानी लिहिलेल्या श्री प्रज्ञापना उपांगसूत्र यात महाराष्ट्र शब्द आढळतो. पश्चिम घाटात काल्र्याजवळ भाजेनामक कोरीव लेणे आहे. तेथील पाण्याच्या हौदावर महारथी साकोसिकीपुतसा! विष्णुदत्तसा देयाधमपोदी म्हणजे कौशिकपुत्र महारथी/महारठी/महारट्टी  विष्णुदत्त याने हे बांधलेअसे लिहिलेआहेआणि या लेण्याचा काळ इ. स. पूर्व ३०० वर्षाचा आहे. मगध देशावर नंदाचे राज्य असताना, म्हणजे सुमारे २३०० वर्षापूर्वी वररूची होऊन गेला. त्याच्या प्राकृत प्रकाश या ग्रंथात शेषं महाराष्ट्रीवत असा उल्लेख आहे, यावरून महाराष्ट्र व मराठा शब्दाचेप्राचीनत्व स्पष्ट होते.

९६ कुळी मराठा गोत्र

आडनाव - वंश - गोत्र - देवक











Labels:

Popular posts from this blog

पंचमुखी हनुमान चालीसा

पंचमुखी हनुमान चालीसा   दोहा जय पंचमुखी हनुमान जी, श्री स्वयं रुद्रावतार। शिरोमणि सेवक धर्म, श्री पँच पंथ अवतार।। पँच तत्वमय श्री मुख, नर सिंह गरुड़ कपीश। वराह ह्रयग्रीव मुख, श्री राम भक्त तपिश।। चालीसा जय हनुमान पंच मुखकारी । अतुलित कृपा भक्ति धारी ।। प्रेता सन हो निर्भय करते । खड्ग त्रिशूल खटवाजां घरते ।। पाश अंकुश पर्वत कर धारण । मुट्ठी मोदक प्रसादे तारण ।। दस आयुद्ध दस भुजा मेंसाजे । शत्रु नाशक भक्त कर काजे ।। ज्ञान मुद्रा हस्त वृक्ष कमंडल । तप जप ज्ञान दे भक्त के मंडल ।। नर सिंह रूप शत्रुके नाशक । भक्त के ह्रदय भक्ति आशक ।। गुरुङ रूप धर काल को काटे । निर्भयता भक्त ह्रदय बांटे ।। मुख कपीश परम्सुख कर्ता । श्री राम मंत्र ह्रदय घट भरता ।। वाराह मुख हैधर्मका तारक । गोमुख गायत्री वेद उच्चारक ।। ह्रयग्रीव मुख धर्मप्रचारक । धर्म विरुद्ध के हो संहारक ।। ज्वर ताप हो कैसा कोई । पँचमुख हनुमान सुख होई ।। पूर्व मुखी हर शत्रुसंहारा । पश्चिम मुखी सकल विषहारा ।। दक्षिण मुखी प्रेत सर्वनाशक । उत्तर मुखी सकल धनशासक ।। उर्ध्व मुखाय सदा वंश दाता । पंचमुखी हनुमान विश्वविधाता ।। तुम संगीत के हो महाज्ञ...
Read more

श्री हनुमान चालीसा

श्री हनुमान चालीसा दोहा श्री गुरु चरण सरोज रज, निज मन मुकुरु सुधारि | बरनऊँ रघुवर बिमल जसु, जो दायकु फल चारि || बुद्धिहीन तनु जानिके, सुमिरो पवन-कुमार | बल बुद्धि विद्या देहु मोहिं, हरहु कलेश विकार || चौपाई जय हनुमान ज्ञान गुण सागर, जय कपीस तिहुँ लोक उजागर ॥1॥ राम दूत अतुलित बल धामा, अंजनी पुत्र पवन सुत नामा ॥2॥ महावीर विक्रम बजरंगी, कुमति निवार सुमति के संगी ॥3॥ कंचन बरन बिराज सुबेसा, कानन कुण्डल कुंचित केसा ॥4॥ हाथ ब्रज और ध्वजा विराजे, काँधे मूँज जनेऊ साजै ॥5॥ शंकर सुवन केसरी नंदन, तेज प्रताप महा जग वंदन ॥6॥ विद्यावान गुणी अति चातुर, राम काज करिबे को आतुर ॥7॥ प्रभु चरित्र सुनिबे को रसिया, राम लखन सीता मन बसिया ॥8॥ सूक्ष्म रूप धरि सियहिं दिखावा, बिकट रूप धरि लंक जरावा ॥9॥ भीम रूप धरि असुर संहारे, रामचन्द्र के काज संवारे ॥10॥ लाय सजीवन लखन जियाये, श्री रघुवीर हरषि उर लाये ॥11॥ रघुपति कीन्हीं बहुत बड़ाई, तुम मम प्रिय भरतहि भाई ॥12॥ सहस बदन तुम्हरो जस गावैं, अस कहि श्री पति कंठ लगावैं ॥13॥ सनकादिक ब्रह्मादि मुनीसा, नारद, सारद सहित अहीसा ॥14॥ जम कुबेर दिगपाल जहाँ ते, कबि कोबिद कहि सके कह...
Read more